Tuberculose (TBC) is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Mycobacterium tuberculosis. Deze bacterie kan zich in het lichaam verplaatsen via de bloed- en lymfevaten. Hierdoor kunnen verschillende organen aangetast worden: longen, lymfeklieren, hersenen, hersenvliezen, nieren, gewrichten en de wervelkolom. Meestal zijn het de longen die worden aangetast. Er zijn twee vormen van TBC: een besmettelijke en een niet-besmettelijke vorm. De besmettelijke vorm heet ook wel open longtuberculose.
Wat is Tuberculose?
Tuberculose wordt overgebracht door mensen met open TBC die hoesten of niezen. Hierbij komen de bacteriën uit de longen naar buiten. Mensen, die in dezelfde ruimte verblijven, kunnen dan worden besmet. De besmetting kan zich ook pas na maanden of jaren ontwikkelen tot de ziekte tuberculose. Iemand kan dus besmet zijn met tuberculose zonder dat hij / zij er iets van merkt.
De symptomen van tuberculose zijn: hoesten, moeheid, lusteloosheid, gewichtsverlies en een lichte temperatuurverhoging, nachtzweten en verminderde eetlust. Besmetting kan aangetoond worden met een mantouxtest.Open tuberculose kan worden vastgesteld door een mantouxtest, röntgenfoto en bacteriologisch onderzoek.
Tuberculose is goed te behandelen met een combinatie van medicijnen. Deze medicijnenkuur duurt minimaal een half jaar.
Wat doet de GGD?
De afdeling tuberculosebestrijding van de GGD houdt zich bezig met het voorkomen, bestrijden en opsporen van tuberculose. Dit gebeurt preventief door bijvoorbeeld voorlichting. Als er aanwijzingen van besmetting zijn, houdt de GGD zich bezig met begeleiding, bronopsporing en contactonderzoek onder de personen die mogelijk besmet zijn.
De GGD is van oudsher verantwoordelijk voor TBC-bestrijding en dit blijft in Nederland noodzakelijk. Door een toename van het aantal risicogroepen in de Nederlandse samenleving, neemt de kans toe dat TBC in Nederland vaker opduikt en zich verspreidt. Een belangrijke risicogroep bestaat bijvoorbeeld uit reizigers van en naar landen waar TBC veel voorkomt.
Aangifte Tuberculose
Tuberculose is een ziekte waarvoor een wettelijke aangifteplicht geldt. Een arts die tuberculose vaststelt, moet dat melden bij de GGD. Door die aangifteplicht en door registratie van alle aangiften ontstaat een overzicht van besmettingshaarden en van het aantal patiënten per jaar. Zo kan op elke melding adequaat worden gereageerd.
Begeleiding Tuberculose
Zodra een patiënt bij de GGD aangemeld is, neemt de GGD contact op met deze persoon. De patiënt wordt intensief begeleid en krijgt een zware en langdurige medicijnenkuur. Gedurende de hele medicijnenkuur blijft de sociaal-verpleegkundige van de GGD de behandeling volgen.
De GGD probeert zo spoedig mogelijk te achterhalen door wie de patiënt besmet is. Dat wordt bronopsporing genoemd. De GGD inventariseert vervolgens alle contacten van de patiënt. Deze personen worden voorgelicht over de risico's van een eventuele besmetting. Ook worden ze op tuberculose onderzocht. Dat is het zogenaamde contactonderzoek. Dit onderzoek kan bestaan uit een mantouxtest (huidtest) en/of een röntgenfoto van de longen.
(Periodiek) onderzoek
De GGD onderzoekt mensen met een verhoogd risico op tuberculose. Het onderzoek kan eenmalig zijn of periodiek. Het gaat om de volgende groepen mensen:
- Asielzoekers, vluchtelingen en immigranten die langer dan 3 maanden in Nederland zullen blijven, worden bij aankomst in Nederland verplicht onderzocht op tuberculose. In de 2 jaar na aankomst volgen dan nog meerdere onderzoeken op tuberculose.
- Mensen die langer dan 3 maanden op reis gaan naar landen waar veel tuberculose voorkomt kunnen bij de GGD terecht voor controle en/of vaccinatie.
- Verslaafden, dak- en thuislozen worden door de GGD periodiek gecontroleerd.
- In sommige beroepen is er meer risico en is een aanstellingskeuring nodig. Soms worden beroepsgroepen ook periodiek onderzocht.
Vaccinaties
Een BCG-vaccinatie (=vaccinatie tegen TBC) geeft geen volledige bescherming tegen TBC-besmetting. Wel beschermt het tegen de eerste (mogelijk ernstige) gevolgen van tuberculose, bijvoorbeeld hersenvliesontsteking.Voordat een BCG-vaccinatie wordt gegeven wordt meestal eerst een mantouxcontrole gedaan.
Wie komen in aanmerking voor een BCG-vaccinatie?
- Volwassenen en kinderen die langer dan 3 maanden op reis gaan naar een land waar tuberculose veel voorkomt (zie Landelijk Centrum Reizigersinformatie) en intensief contact zullen hebben met de plaatselijke bevolking, kunnen bij de GGD een BCG-vaccinatie krijgen. Hiervoor maakt u 6 tot 8 weken voor vertrek een afspraak bij de GGD (In sommige gevallen zal een mantouxtest voor de reis worden geadviseerd). Folder Reizen en tuberculose.
- Alle kinderen, waarvan één van beide ouders afkomstig is uit een land waar veel tuberculose voorkomt, kunnen als ze ongeveer 6 maanden oud zijn bij de GGD een BCG-vaccinatie krijgen. Zij ontvangen daarvoor een uitnodiging van de GGD. De GGD bespreekt met de ouders of ze regelmatig teruggaan naar het land van herkomst. Als dat het geval is wordt voor het kind een BCG-vaccinatie aanbevolen.
Controle
Personen die niet in aanmerking komen voor een BCG-vaccinatie of geen BCG-vaccinatie willen, kunnen zich, 8 weken voor vertrek naar en 8 weken na terugkomst uit een land met verhoogd besmettingsrisico, laten controleren op TBC, door een mantouxtest. Dit is met name van belang voor personen die langere tijd daar verblijven of die veel of intensief contact hebben met de plaatselijke bevolking.
Bereikbaarheid
Voor een afspraak of bij vragen kunt u bellen.
Apeldoorn tel. 088 - 443 30 05
Doetinchem tel. 088 - 443 30 07
Harderwijk tel. 088 - 443 30 08