Het waarnemen van ongewenste geuren kan leiden tot hinder. Als een geur hinderlijk wordt spreken we ook wel van stank. Geurhinder (stankoverlast) komt relatief veel voor in Nederland.
Hinder is op zichzelf al een gezondheidsprobleem, maar buiten deze hinder kunnen er andere gezondheidsklachten ontstaan door de stoffen die de stank veroorzaken. Een grote bijdrage aan geurhinder wordt geleverd door rioleringen, verkeer en industrie. Andere belangrijke bronnen van geurhinder zijn de landbouw en allesbranders/open haarden.
Men vraagt zich vaak af of de stof die men in de omgeving waarneemt gezondheidsschade kan geven. De neus is een gevoelig orgaan. Veel stoffen zijn al te ruiken bij zeer lage concentraties. Als u een stof ruikt hoeft de concentratie nog niet zo hoog te zijn dat u er ziek van wordt. Andersom is het ook zo dat sommige stoffen al schade kunnen veroorzaken terwijl u ze niet ruikt. Koolmonoxide is hier een goed voorbeeld van.
Het is dus afhankelijk van de soort stof of u ziek wordt of niet. Het ruiken van ongewenste geuren kan echter op zichzelf al tot gezondheidsklachten leiden. Stankoverlast kan het leefgenot verminderen en u belemmeren in uw dagelijkse bezigheden. Deze hinder kan zich vertalen in effecten zoals hoofdpijn, slaapstoornissen, duizeligheid en misselijkheid.
Kan luchtverontreiniging gezondheidsklachten veroorzaken?
Bij de inademing van lucht worden ook verontreinigde stoffen ingeademd. Deze ingeademde stoffen komen direct in aanraking met de luchtwegen. Daarom veroorzaakt luchtverontreiniging vooral klachten zoals hoesten, piepen en kortademigheid. Ook kunnen de ogen geprikkeld worden en geïrriteerd raken. Wanneer de stoffen verder het lichaam binnendringen kunnen ze ook andere effecten veroorzaken zoals vaatvernauwing, bloedklontering en een verhoogde hartslag. Dit soort effecten spelen echter pas bij hoge concentraties luchtverontreiniging. Inademen van vervuilde lucht kan bij gezonde mensen tot klachten leiden. Maar vooral mensen met al bestaande luchtwegklachten of een hartkwaal ondervinden last. Het gaat daarbij om verergering van de klachten, bijvoorbeeld hevigere of meer astma-aanvallen of een verminderde longfunctie.
Welke stoffen veroorzaken gezondheidseffecten?
Luchtverontreiniging bestaat uit een mengsel van stoffen. Het is daarom niet altijd duidelijk welke stof verantwoordelijk is voor welk effect. Toch is er steeds meer bewijs voor dat het zogenaamde fijn stof een belangrijke veroorzaker van gezondheidseffecten is, zowel na korte als lange blootstelling. Fijn stof is een verzamelnaam voor allerlei kleine deeltjes, die diep in de longen kunnen doordringen. Hoe fijner het stof des te schadelijker.Bij zomerse smogperioden speelt naast fijn stof ook ozon een grote rol (zie ook bij ‘Smog’). Stikstofdioxide kan ook schadelijke effecten hebben, maar bij de huidige concentraties van stikstofdioxide in Nederland zijn deze effecten minder groot dan die van fijn stof en ozon.
Ik woon vlak bij een drukke verkeersweg. Is dit schadelijk voor mijn gezondheid?
Wonen langs een drukke weg kan bij mensen die problemen hebben met luchtwegen, hart of bloedvaten, verergering van hun klachten tot gevolg hebben. Wetenschappers hebben onderzocht of mensen die langs drukke wegen wonen, eerder ziek worden of overlijden. Een Nederlands onderzoek uit 2002 geeft aan, dat mensen die vlak langs een drukke weg wonen, een bijna 2 keer zo grote kans hadden om te overlijden aan een long- of hartziekte dan mensen die verder van een drukke weg woonden. De onderzoekers denken dat dit vooral komt door de 'roetdeeltjes' uit dieselmotoren. U kunt proberen het inademen van uitlaatgassen zoveel mogelijk te voorkomen door:
- Uw woning niet tijdens de spits te ventileren.
- Zo mogelijk aan de andere kant van het huis (dus niet de kant waaraan de drukke weg grenst) te ventileren.
Kan mijn kind astma krijgen van luchtverontreiniging?
Een kind dat geen aanleg heeft om astma te krijgen zal het als gevolg van luchtverontreiniging niet zo snel krijgen. Er zijn namelijk andere factoren die een grotere rol spelen. Iemand ontwikkelt astma als hij / zij een erfelijke aanleg heeft voor prikkelbare luchtwegen. Wanneer één van beide ouders astmatisch of allergisch is, is de kans vijftig procent dat een kind ook aanleg hiervoor heeft. Wanneer beide ouders astma of allergieën hebben, is die kans zeventig procent. Wanneer iemand die aanleg heeft regelmatig in contact komt met bepaalde stoffen (allergische prikkels of allergenen), dan kan zich langzaam een allergie ontwikkelen. Heeft uw kind echter al astma, dan kan het door blootstelling aan luchtverontreiniging hier meer en vaker last van hebben. Meer informatie over astma vindt u op http://www.astmafonds.nl/
Prikkelende stoffen in de leefomgeving
Voor iemand met astma zijn er veel prikkelende stoffen in de leefomgeving aanwezig. Het kan hierbij gaan om stoffen die zowel in de woning als daar buiten kunnen voorkomen. Voorbeelden van stoffen of prikkels waarvoor overgevoeligheid kan bestaan en / of ontstaan zijn:
- huisstof;
- huisstofmijt (uitwerpselen en huidrestjes van de huisstofmijt);
- haren en huidschilfers (van huisdieren);
- schimmels;
- stuifmeel (van grassen, bomen en/of onkruiden; b.v. hooikoorts);
- luchtverontreiniging (sigarettenrook!, verbrandingsgassen van geiser of kachel);
- geuren van cosmetische producten;
- weersomstandigheden en temperatuurwisselingen;
- infecties (bij slechte ventilatie neemt de infectiedruk in een binnenmilieu toe);
- spanningen en stress;
- voedsel (allergische reacties op bijvoorbeeld koemelkeiwitten, kippeneieren, vis en noten);
- geneesmiddelen (allergische reactie op bijvoorbeeld antibiotica, penicilline, pijnstillers).
De meeste belangrijke prikkels komen uit de leefomgeving. De mate van blootstelling hangt samen met het gedrag van mensen en de woonsituatie zelf. De prikkels die van buiten komen, zoals stuifmeel en de weersomstandigheden, zijn uiteraard niet te beïnvloeden. In de woning kan men echter wel maatregelen treffen. In het algemeen wordt mensen met astma geadviseerd om de woning: goed en constant te ventileren, droog te houden en gelijkmatig te verwarmen. Voor meer informatie over een goed binnenmilieu: kijk bij het onderwerp ‘binnenmilieu’ op deze website.
Kan iedereen klachten krijgen van luchtverontreiniging?
Niet iedereen heeft last van luchtverontreiniging. Sommige mensen zijn er gevoeliger voor en krijgen sneller gezondheidsklachten. Tot deze groep horen: oudere mensen, kinderen en mensen met een hart- of longziekte.
Waar kan ik terecht met klachten en vragen over luchtverontreiniging?
Als u zich zorgen maakt over de uitstoot van een fabriek in uw woonomgeving of de luchtverontreiniging door verkeer, dan kunt u het beste contact opnemen met de gemeente. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het inventariseren van de luchtkwaliteit op hun grondgebied. Bij overschrijdingen van normen moeten ze maatregelen nemen. Verder moeten gemeenten hun inwoners informeren over de stand van zaken.
Meer informatie
Team medische milieukunde tel. 088 - 443 30 00,
e-mail: mmk@ggdgelre-ijssel.nl.